Δημιουργικοί Πολίτες

Η Τοπική Επιχείρηση στην Ελλάδα | Ανάμεσα σε Παλιά Προβλήματα και Νέες Ευκαιρίες

"Δικαιώματα Ιδιοκτησίας" περισσότερα από 120 δις €

Η ελληνική τοπική επιχείρηση έχει επιβιώσει πολλές κρίσεις. Όμως, ακόμα και σήμερα, αντιμετωπίζει εμπόδια που δυσκολεύουν την ανάπτυξή της.

Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν λύσεις. Σημαίνει ότι χρειάζεται να κοιτάξουμε τα πράγματα χωρίς φόβο και χωρίς ψευδαισθήσεις.

Η Εικόνα που Δεν Αλλάζει Εύκολα

Για χρόνια, η ελληνική οικονομία στηρίζεται σε τρεις βασικούς πυλώνες: τουρισμό, ναυτιλία και αγροτικά προϊόντα.

Αυτοί οι τομείς είναι σημαντικοί. Όμως δεν αρκούν.

Το πρόβλημα είναι ότι η τοπική επιχείρηση — το μικρό εμπόριο, η βιοτεχνία, η τοπική παραγωγή — παραμένει εκτός του κέντρου της οικονομικής πολιτικής. Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) αντιπροσωπεύουν πάνω από το 99% του συνόλου των επιχειρήσεων στη χώρα. Παρόλα αυτά, αντιμετωπίζουν καθημερινά δυσκολίες που για πολλές μεγάλες εταιρείες είναι αδιανόητες.

Τι είναι αυτά τα εμπόδια;

• Βαρύ φορολογικό και ασφαλιστικό πλαίσιο
• Αργές και δαπανηρές γραφειοκρατικές διαδικασίες
• Δυσκολία πρόσβασης σε τραπεζική χρηματοδότηση
• Ελλιπής ψηφιακή υποδομή σε πολλές περιοχές
• Έλλειψη ειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού

Κάθε ένα από αυτά είναι από μόνο του σοβαρό πρόβλημα. Μαζί, δημιουργούν ένα περιβάλλον που αποθαρρύνει τη δημιουργία και τη συνέχιση επιχειρήσεων.

Η Ψηφιακή Οικονομία - Ευκαιρία που Δεν Αξιοποιείται Αρκετά

Τα τελευταία χρόνια, η ψηφιακή οικονομία έχει μπει δυναμικά στη ζωή των Ελλήνων.

Ηλεκτρονικό εμπόριο, ψηφιακές υπηρεσίες, τηλεργασία — όλα αυτά άνθισαν ιδιαίτερα μετά την πανδημία. Η Ελλάδα κατέγραψε αύξηση στις ηλεκτρονικές συναλλαγές, και αρκετές ελληνικές εταιρείες τεχνολογίας άρχισαν να διεκδικούν θέση στη διεθνή αγορά.

Ένας τομέας που αναπτύσσεται γρήγορα — και συχνά αναφέρεται στη συζήτηση για την ψηφιακή οικονομία — είναι τα διαδικτυακά τυχερά παιχνίδια. Οργανισμοί όπως το Tychebets, που αξιολογούν και συγκρίνουν πλατφόρμες τυχερών παιχνιδιών για το ελληνικό κοινό, δίνουν μια εικόνα πόσο ζωντανός είναι αυτός ο χώρος — μπορεί κανείς, για παράδειγμα, να βρει κριτικές όπως αυτή http://tychebets.gr/kritikes/winhero-casino/. Αυτό δεν είναι τυχαίο: η ψηφιακή ψυχαγωγία και τα online παιχνίδια — είτε αυτά είναι τυχερά παιχνίδια, video games, ή άλλες μορφές — αποτελούν πλέον σημαντικό κομμάτι του ψηφιακού τοπίου.

Ωστόσο, ένα ερώτημα παραμένει ανοιχτό: πόσα από αυτά τα έσοδα παραμένουν στην Ελλάδα;

Στον τομέα του digital gaming — βιντεοπαιχνίδια, εφαρμογές κινητών, esports — η Ελλάδα έχει ταλέντο αλλά λίγη υποστήριξη. Υπάρχουν Έλληνες προγραμματιστές και σχεδιαστές που δουλεύουν για μεγάλες εταιρείες του εξωτερικού — είτε από απόσταση, είτε μετά από μετανάστευση.

Αυτό είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς η Ελλάδα «εξάγει» μυαλά αντί να δημιουργεί συνθήκες για να τα κρατήσει.

Το Πρόβλημα της Φορολογίας στον Ψηφιακό Τομέα

Για μια νέα εταιρεία ψηφιακών υπηρεσιών στην Ελλάδα, το ξεκίνημα είναι δύσκολο.

Η φορολόγηση των αυτοαπασχολούμενων και των ελεύθερων επαγγελματιών — που αποτελούν μεγάλο μέρος της ψηφιακής οικονομίας — είναι ακόμα βαριά. Το τεκμαρτό εισόδημα, οι προκαταβολές φόρου, και η πολυπλοκότητα της φορολογικής δήλωσης λειτουργούν αποτρεπτικά.

Πολλοί νέοι επαγγελματίες επιλέγουν να εγγραφούν ως εταιρείες σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες — Κύπρος, Εσθονία, Βουλγαρία — και να δουλεύουν για ελληνική αγορά από εκεί.

Αυτό δεν είναι παραβατική συμπεριφορά. Είναι λογική απόφαση σε αλογία πλαίσιο.

Τι Συμβαίνει στις Τοπικές Αγορές

Εκτός από τον ψηφιακό τομέα, και η παραδοσιακή τοπική αγορά δέχεται πιέσεις.

Τα μικρά μαγαζιά κλείνουν. Στα κέντρα πολλών ελληνικών πόλεων, ο αριθμός των κλειστών εμπορικών καταστημάτων παραμένει υψηλός, ακόμα και μετά την οικονομική ανάκαμψη που παρουσιάστηκε στα μακροοικονομικά στοιχεία.

Γιατί συμβαίνει αυτό;

Οι αιτίες είναι γνωστές:

• Η αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών δεν έχει αποκατασταθεί στα επίπεδα πριν την κρίση
• Ο ανταγωνισμός από μεγάλες αλυσίδες και ηλεκτρονικά καταστήματα του εξωτερικού είναι δυσανάλογος
• Η τιμή ενέργειας έχει αυξήσει το κόστος λειτουργίας
• Το ενοίκιο σε αρκετές περιοχές παραμένει υψηλό παρά τη χαμηλή κίνηση

Ο τοπικός έμπορος βρίσκεται σε δύσκολη θέση. Πληρώνει ακριβά για να λειτουργεί, πουλά λιγότερο από παλιά, και βλέπει τα περιθώρια κέρδους να στενεύουν.

Τι Μπορεί να Αλλάξει

Η κατάσταση δεν είναι ανύπαρκτη από λύσεις. Υπάρχουν βήματα που μπορούν να κάνουν τη διαφορά — αν υπάρξει η πολιτική βούληση να εφαρμοστούν.

Για τις τοπικές επιχειρήσεις:

• Απλοποίηση της φορολογίας και ασφαλιστικής νομοθεσίας για μικρές επιχειρήσεις
• Μείωση του χρόνου αδειοδότησης και ψηφιοποίηση των διαδικασιών
• Δημιουργία τοπικών επιχειρηματικών δικτύων που να παρέχουν κοινές υπηρεσίες (λογιστικά, νομικά, μάρκετινγκ)
• Ειδικές ρυθμίσεις για επιχειρήσεις σε απομακρυσμένες ή νησιωτικές περιοχές

Για την ψηφιακή οικονομία:

• Φορολογικά κίνητρα για εταιρείες τεχνολογίας που επιλέγουν να εδρεύουν στην Ελλάδα
• Δημιουργία hubs καινοτομίας σε συνεργασία με πανεπιστήμια
• Χρηματοδότηση για ελληνικές εταιρείες ανάπτυξης βιντεοπαιχνιδιών και ψηφιακών εφαρμογών
• Ρυθμιστικό πλαίσιο που να δίνει βεβαιότητα στις ψηφιακές επιχειρήσεις χωρίς υπερβολική γραφειοκρατία

Ο τομέας του digital gaming, ειδικά, παρουσιάζει παγκόσμια ανάπτυξη που η Ελλάδα δεν έχει αξιοποιήσει. Τα esports, οι εφαρμογές κινητών, και τα εκπαιδευτικά παιχνίδια είναι κλάδοι με ζήτηση εργαζομένων και δυνατότητα εξαγωγών — χωρίς να απαιτείται μεγάλη υλική υποδομή.

Το Ζήτημα της Εμπιστοσύνης

Πέρα από τα τεχνικά εμπόδια, υπάρχει ένα βαθύτερο πρόβλημα: η έλλειψη εμπιστοσύνης.

Ο Έλληνας επιχειρηματίας δεν εμπιστεύεται ότι ένας νόμος που ψηφίστηκε σήμερα θα ισχύει αύριο με τον ίδιο τρόπο. Δεν εμπιστεύεται ότι οι φορολογικές ρυθμίσεις δεν θα αλλάξουν αναδρομικά. Δεν εμπιστεύεται ότι οι αδειοδοτήσεις δεν θα σταματήσουν στη μέση λόγω κάποιας γραφειοκρατικής ανωμαλίας.

Αυτή η ανασφάλεια έχει άμεσο κόστος: οι επενδύσεις δεν γίνονται, τα σχέδια δεν εκτελούνται, τα ταλέντα φεύγουν.

Η αποκατάσταση αυτής της εμπιστοσύνης δεν γίνεται με ανακοινώσεις. Γίνεται με σταθερή εφαρμογή κανόνων, με διαφάνεια, και με απτά αποτελέσματα που φαίνονται στην καθημερινότητα.

Ένα Διαφορετικό Μονοπάτι

Η Ελλάδα έχει ανθρώπινο κεφάλαιο. Έχει γεωγραφικά πλεονεκτήματα. Έχει παράδοση στη δημιουργικότητα και στη φιλοξενία.

Αυτά τα πλεονεκτήματα, όμως, δεν αρκεί να τα αναφέρουμε. Χρειάζονται πλαίσιο για να αναπτυχθούν.

Η τοπική επιχείρηση δεν χρειάζεται επιδοτήσεις χωρίς λόγο. Χρειάζεται ένα σταθερό και δίκαιο περιβάλλον για να λειτουργήσει.

Ο ψηφιακός τομέας — συμπεριλαμβανομένου του gaming — δεν χρειάζεται μόνο λόγια. Χρειάζεται ουσιαστικές πολιτικές που να το κάνουν ανταγωνιστικό με χώρες που ήδη έχουν μπει σε αυτή την αγορά.

Αν η Ελλάδα δεν το κάνει τώρα, θα το κάνει αργότερα — σε χειρότερες συνθήκες.

Δημιουργικοί Πολίτες — Ιδέες για μια παραγωγική Ελλάδα